• inleiding
• programma

Toespraak burgemeester A. Noordergraaf 2009.

Dames en heren, Het is goed om vandaag, 15 augustus 2009, bij elkaar te zijn en samen stil te staan bij het leed en het verdriet van mensen door mensen aangedaan. Onze gedachten gaan uit naar de nabestaanden. In de loop van de tijd heeft het verdriet een plaats gekregen; een lege plek is gebleven. Want óók zij, die de misére hebben overleefd, maar beschadigd zijn teruggekomen hebben recht op onze aandacht. Velen van u werden geroepen en u ging….

In de jaren onmiddellijk na beëindiging van de Tweede Wereldoorlog, die al heel veel leed en verdriet had gebracht voor velen , die familileden door oorlogsgeweld of tijdens het verzet hadden verloren, werden er verschillenden van u met ongeveer 140000 jongens en een deel meisjes door een wettig gekozen regering uitgezonden naar een volkomen vreemd land. Met als doel de vooroorlogse gezagsverhoudingen te herstellen. De opdracht was om orde en vrede te brengen en de tienduizenden in de interneringskampen verblijvende Nederlandrs en Indische Nederlandrs te bevrijden.

Velen van u troffen een land, dat in grote bestuurlijke chaos verkeerde met een uitgehongerde bevolking, die schamel gekleed was en soms ernstig ziek. Doordat er zich vele gewapende bendes hadden gevormd, die hun eigen landgenoten terroriseerden werd ook het land niet meer bebouwd.

Uw taak was bovendien een humanitaire. In de gebieden die waren toegewezen werd getracht zoveel mogelijk de bevolking te helpen en te beschermen, zodat het normale leven weer kon plaats vinden.

Tijdens de duizenden patrouilles die werden gelopen werden velen van u voortdurend aangevallen door eerst de benden, later door het inmiddels door de op 17 augustus 1945 door Soekarno uitgeroepen Republiek, opgerichtte leger.

Zij hadden als opdracht de Nederlanders de zee in te drijven. Gedurende meer dan drie jaar moest het werk onder zeer zware en moeilijke oorlogsomstandigheden worden verricht. Dit blijkt ook uit de verliezen van meer dan 6000 Nederlandse militairen.

In Nederland, het thuisfront, was weinig begrip en er was geen opvang. Velen van u konden uw verhalen niet kwijt, wat ook gold voor de nabestaanden van de omgekomenen.

Velen die terugkeerden zijn voor het leven lichamelijk en of psychisch beschadigd.

Onze jongens hebben gevochten voor een eerlijke zaak, het brengen van orde en vrede. Het ging om herstel van de rechtsorde en de veiligheid. Het ging om jonge mensen, in de kracht van hun leven, die zich voor hun vaderland wilden inzetten en dit met de door hebben moeten bekopen. Uw medestrijders komen een ereplaats toe. En wellicht is het goed om die personen uit onze gemeente ook symbolisch een ereplaats te geven bij dit monument.

Het is triest wanneer mensen sterven omdat ze orde en vrede moeten bewaren, handhaven of bevorderen. En daarbij betrek ik uiteraard ook het verschrikkelijke leed in Japan. Wat doen mensen elkaar aan?

Iedereen beweert vrede te willen, en rust en leven in harmonie… En toch…. Zeg niet: “wat kan ík hieraan doen? We hebben allen onze eigen verantwoordelijkheid. We staan dagelijks voor keuzen; elke genomen beslissing heeft gevolgen voor wat daarna komt.

Jonge mensen en anderen werden weggerukt uit onze gemeenschap. En juist daarom is het goed hen een blijvende plaats te geven in onze herinnering, in onze gedachten. Als symbool van verbondenheid en opoffering.

Opdat wij hen nooit vergeten: erkenning en waadering. Daarom zijn we vandaag bij elkaar. Het verleden spreekt in het heden en heeft blijvende waarde voor de toekomst!

Gedicht voorgedragen door burgemeester A. Noordergraaf (2009).

Ingatan (herinnering) Wat wij herdenken is zo lang geleden,
Immers ruim zestig jaren gingen voorbij
Sinds het weerklinken van dat eindcommando:
‘cease-fire’, dus ’t keren van het tij.

Maar als wij afgaan op herinneringen,
Dan lijkt de tijdsduur plots ontstellend kort,
Omdat het heden met dat ver verleden
Zo onlosmakelijk verbonden wordt.

Daarom hoor je van mannen, die daar streden:
- Sommigen zelfs langer dan drie jaar –
“Ze zeggen, dat die oorlog nu voorbij is,
Ze zeggen het, maar toch is het niet waar!”

Eén veteraan verwoordde die gevoelens;
Hij zei: “Ik zie nog het bladeren-silhouet
In stille, blauw-doortrokken tropennachten
En voel nog steeds m’n klamme klamboe-bed.

‘K Ga ook geregeld ’s nachts nog op patrouille,
Ben waakzaam in mijn droom, met kleren aan
Loop ik dan in gedachten door de oedjan,
Voel druppels op mijn hoofd te pletter slaan.

Ik hoor het ruisen van de djatibomen
En ook geluiden, die ik niet herken,
Van mens of dier uit rimboe of uit kampong,
Die maken, dat ik dan zo eenzaam ben!

Ik proef soms nasi merah of pisang soesoeh
En denk, hoe zou het met de djongos gaan,
‘ saja takoet’ heeft hij vaak geroepen;
Mati was niet ver van ons vandaan!

Nog daaglijks voel ik de donk’re dreiging
Van dat, wat ons omringde, toen en daar,
Ze zeggen, dat die oorlog nu voorbij is,
Ze zeggen het, maar toch is het niet waar!

Maar ondanks angsten en onzekerheden
Ben ik toch dankbaar; menig veteraan
Moest sterven in het land onder de palmen,
Terwijl ik ongedeerd naar huis mocht gaan.

Wij zullen deze sobats nooit vergeten,
Hun nagedachtenis leeft immer bij ons voort
En altijd zal, waar wij ons ook bevinden,
Hun woordenloze stem worden gehoord!

Eenmaal per jaar gedenken wij in stilte,
Voelbaar welhaast tot aan de hemel toe,
Beladen met persoonlijke emoties,
Want ieder heeft een eigen waar en hoe.

En ook al is het nu zo lang geleden
En ook al lijkt het nu ontstellend kort,
Wij moeten zorgen dat ons stuk historie
Door de mensheid nooit vergeten wordt!