Facebook
Comité 4 en 5 mei
035-602 10 08

Drukkerij ESEDJan van Dijk ToursSoester Courant

Toespraak Soesterberg door loco burgemeester N. Kundic 2019

Toespraak Soesterberg door loco burgemeester N. Kundic 2019

Goedenavond, wat fijn dat u er allemaal bent.

Tijdens dodenherdenking staan we met elkaar stil bij slachtoffers die zijn gevallen in gewelddadige conflicten en vredesmissies sinds het begin van de vorige eeuw. De Tweede Wereldoorlog neemt nog altijd een centrale plek in tijdens deze herdenking.

Wereldwijd kwamen tientallen miljoenen mensen tijdens deze verwoestende oorlog om het leven. Alleen al in ons land hebben meer dan tweehonderdduizend Nederlanders het einde van de oorlog niet mee mogen maken. Duizenden zijn gesneuveld als militair, toen zij streden voor vrede en onze veiligheid. Duizenden anderen werden gefusilleerd door de bezetter, omdat zij in verzet kwamen tegen de onderdrukking waaronder ons land gebukt ging. Tienduizenden kwamen om bij bombardementen en gevechten, of door honger en kou. En bijna honderdduizend mensen hebben de wrede en mensonterende omstandigheden in een van de vele concentratiekampen van de nazi’s niet overleefd.

Deze aantallen zijn zo enorm, dat ze haast niet te bevatten zijn. Het besef van wat oorlog met mensen doet daalt vaak pas echt in wanneer je luistert naar  ontroerende persoonlijke herinneringen en naar de verhalen over de gebeurtenissen in je eigen leefomgeving.

Zoals deze plek waar wij nu samen staan. Soesterberg is onlosmakelijk verbonden met de Tweede Wereldoorlog en de verschrikkingen uit de oorlog dreunen bij veel mensen nog na.  Al snel na de capitulatie veranderde het leven van de dorpsbewoners dramatisch. Het eenvoudige vliegveld Soesterberg kwam in Duitse handen en werd omgebouwd tot een moderne militaire vliegbasis. Bijna vijfduizend Duitse militairen werden hier gehuisvest. Daarvoor werden ook de nodige privéwoningen door de bezetter geconfisqueerd. En met strafkamp Amersfoort aan de andere grens van het dorp, bevond Soesterberg zich zo letterlijk in het midden van de strijd.

De Duitsers vonden Soesterberg een handige uitvalsbasis voor hun bombardementsvluchten richting Engeland. En daardoor was de vliegbasis weer het doelwit van geallieerde bommenwerpers. In de bommenregen van de geallieerden kwamen niet alleen tientallen Duitse militairen om. Ook een aantal dwangarbeiders in Kamp Amersfoort werd dodelijk getroffen, evenals enkele tientallen inwoners van Soesterberg.

Veel Soesterbergers herinneren zich nog altijd de traumatische ervaringen van hun ouders en grootouders, die hun huizen voor hun ogen in puin en vlammen zagen opgaan, terwijl zij doodsbang dekking zochten in de tuin. Dat gevoel van wanhoop, van onmacht, dat raak je niet zomaar weer kwijt.

De vliegbasis werd bovendien gebruikt om een van de grootste moordpartijen uit deze omgeving te verdoezelen. 33 verzetshelden werden hier op 19 november 1942 gefusilleerd en in een massagraf gedumpt. Dat graf zou pas na het einde van de Tweede Wereldoorlog worden ontdekt.

Het thema van de herdenking van dit jaar is ‘In vrijheid kiezen’. Soesterberg heeft nooit gekozen voor deze centrale positie in de oorlog. Maar er was geen sprake van vrijheid, laat staan van kiezen.

Ik weet hoe dat voelt. Ook mijn leven veranderde van de ene op de andere dag, toen in mijn vaderland, het voormalig Joegoslavië, de oorlog uitbrak. Ik was veertien, en er viel opeens niets meer te kiezen. De schappen in de winkels raakten leeg. We aten gewoon wat er was. En nadenken over je studiekeuze? De school was dicht. En bovendien, waarom zou je nog gaan studeren, morgen kon je dood zijn als de bommen doel zouden treffen.

Maar wat mij het meest raakte, was dat mijn keuzevrijheid werd bepaald en ingeperkt door mijn naam: Nermina.

Ik heb een islamitische achtergrond, maar in mijn opvoeding is geloof nooit de rode draad geweest. Ik ben mij pas moslim gaan voelen toen de oorlog uitbrak. Want toen werden wij opeens in dat hokje geplaatst, en dat kon in extreme situaties het verschil maken tussen leven en dood. Het was een verbijsterende ervaring. Opeens ging het er niet meer om wat ik dacht, wat ik deed, of waar ik voor stond. Of ik wel of niet gelovig was deed er niet toe. Wat telde was mijn naam. En omdat ik Nermina heet, een Arabische naam, behoorde ik dus tot de vijand.De ervaringen uit de oorlog hebben me gevormd en strijdbaar gemaakt. En eenmaal in Nederland heeft het de politiek op mijn pad gebracht, toen extreme standpunten steeds meer aan populariteit wonnen. Wat mij drijft, is dat ik wil voorkomen dat mensen geen keuze hebben. Ik wil niet dat mensen worden beoordeeld op hun ras, op hun geloof, hun afkomst.

Het is gevaarlijk om alleen af te gaan op een naam, op een buitenkant, op een bepaald hokje. In de Tweede Wereldoorlog vroeg niemand aan Joden of ze daadwerkelijk gelovig waren of niet. Dat telde niet. Je kwam uit die familie, je droeg die naam, en dat stempel maakte het verschil tussen leven en dood.

Vandaag herdenken we honderdduizenden slachtoffers van oorlogsgeweld. Onschuldige mensen die in een situatie belandden waarin ze geen keuze hadden.

Die droomden van vrijheid, maar nooit van die zwaarbevochten vrijheid hebben kunnen genieten. Wij kunnen dat wel. Vandaag staan wij in groot respect stil bij het enorme offer dat zij voor onze vrijheid hebben gebracht.

Vrijheid is nooit vanzelfsprekend en herdenken helpt ons beseffen hoe waardevol onze vrijheid is. Een vrijheid die we morgen vieren. En dat zou wat mij betreft best wat uitbundiger mogen. Maak de vrede meer zichtbaar, vier écht dat we hier al 74 jaar in vrijheid leven. Want de vreugde van het vieren draagt ook bij aan het besef van hoe bijzonder vrijheid is.

Dank uw wel.